معرفی کتاب «دروس فی الکفایة»؛ بازخوانی نظاممند و اجتهادیِ کفایة الأصول
شناسنامه کتاب:
نام اثر: دروس فی الکفایة (نسخه موجز)
بر پایه مباحث: علامه محقق سید صائب هاشمینسب
تقریر و تنظیم: شیخ محمد سبحانی
ناشر: مرکز النشر و حفظ الآثار - بیروت (چاپ اول: ۱۴۴۷ هـ.ق)
درباره کتاب
کتاب «دروس فی الکفایة»، ثمره چهار سال تدریس کتاب کفایة الاصول، اثر سترگ آخوند خراسانی، توسط علامه سید صائب هاشمینسب در بازه زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۸ شمسی است. این اثر ارزشمند، با رویکردی نوآورانه و فراتر از صرفِ شرح و تفسیر سنتیِ متنِ دشوارِ کفایه، به ارائه تصویری جامع و کلان از علم اصول همت گماشته است. هدف غاییِ تدوین این کتاب، کاربردیسازی دانش اصول فقه در فرآیند استنباط احکام شرعی بوده است، به نحوی که طلاب و دانشپژوهان بتوانند با بهرهگیری از مباحث مطرحشده، به نحو مؤثرتری در استخراج احکام از منابع معتبر اسلامی گام بردارند.
ویژگیهای برجسته علمی:
۱. رهیافت غایتمحور (تلهولوژیک): استاد در این دروس، علم اصول را از زاویه «نتیجه» بررسی میکند. محور اصلی بحث، نیل به «منجزیت و معذریت» است. یعنی هر بحث اصولی باید پاسخی برای وظیفه عملی مجتهد در پیشگاه خداوند داشته باشد.
۲. ساختار چهارگانه (الاقسام الأربعة): کتاب با نظمی دقیق مباحث را در چهار بخشِ کلان دستهبندی کرده است:
آلة اول (مباحث الفاظ): بخش ۱ تا ۱۲ (بررسی ظهورات و وضع).
آلة دوم (امارات و حجج): بخش ۱۳ تا ۱۹ (اعتبار شرعی ادله).
آلة سوم (تعادل و تراجیح): بخش ۲۰ تا ۲۲ (مدیریت تعارضِ نصوص).
خاتمه (اجتهاد و تقلید): بخش ۲۳ و ۲۴ (نظریه تنظیم آشفتگی نصوص).
۳. نقد مبنایی آراء اعاظم: در کنار تبیین کلام صاحب کفایه، دیدگاههای استوانههای اصولی همچون محقق نائینی، محقق اصفهانی و محقق خوئی با نگاهی نقادانه بررسی شده و استاد در بسیاری از موارد، نظریات بدیع و مختار خود را ارائه داده است.
۴. ایجاز و اختصار هوشمندانه: این نسخه «موجز» است؛ یعنی از پرداختن به حواشی زاید پرهیز کرده و مستقیماً به سراغ «لبّ مطلب» و گرههای اصلی استنباط رفته است تا برای پژوهشگرِ معاصر، بیشترین بهرهوری را در کمترین زمان ایجاد کند.
جمعبندی برای مخاطب:
اگر به دنبال منبعی هستید که میان «دقتهای فلسفیِ اصول» و «نیازهای فقهیِ معاصر» پیوند برقرار کند، مطالعه این اثر ضروری است. «دروس فی الکفایة» به شما نمیآموزد که فقط کفایه را بخوانید، بلکه میآموزد که چگونه با متدولوژیِ اصولیِ علامه هاشمینسب، به ملکه اجتهاد نزدیک شوید.